@visit.afghanistan

(په اړه)

@سپړنه

په مزارشریف کې په کاشیو سینګار شوی زیارت
د افغانستان په اړه

خاوره
کیسې

افغانستان
خلک او ځایونه
ژوندی میراث
غرني منظرې
لرغوني ښارونه
مېلمه پالنه
شعر او موسیقي
لاسي هنر او دود
سیمه‌ییز خواړه
د ورېښمو لارې کیسې
سفر او موندنه
افغانستان
خلک او ځایونه
ژوندی میراث
غرني منظرې
لرغوني ښارونه
مېلمه پالنه
شعر او موسیقي
لاسي هنر او دود
سیمه‌ییز خواړه
د ورېښمو لارې کیسې
سفر او موندنه
افغانستان
خلک او ځایونه
ژوندی میراث
غرني منظرې
لرغوني ښارونه
مېلمه پالنه
شعر او موسیقي
لاسي هنر او دود
سیمه‌ییز خواړه
د ورېښمو لارې کیسې
سفر او موندنه
افغانستان
خلک او ځایونه
ژوندی میراث
غرني منظرې
لرغوني ښارونه
مېلمه پالنه
شعر او موسیقي
لاسي هنر او دود
سیمه‌ییز خواړه
د ورېښمو لارې کیسې
سفر او موندنه
د افغانستان
په اړه

یوه خاوره
له ګڼو کیسو سره.

په یوه افغاني باغ کې رنګارنګ ګلان
د کابل پر نادرخان غونډۍ تاریخي معماري

افغانستان د منځنۍ او سویلي اسیا په څلورلارې کې لوړ غرونه، د سیندونو درې، دښتې او تاریخي ښارونه سره راټولوي.

د دې خاورې هویت په خلکو، ژبو، مېلمه پالنه، شعر، خوړو، لاسي هنرونو او له یوه نسله بل ته په لېږدېدلو دودونو کې ژوندی دی.

ولایتونه
د سپړلو لپاره

۳۴

په پنجشېر کې د پریان غرنۍ دره
هندوکش
بامیان
هرات
کابل
بند امیر
پنجشېر
بدخشان
بلخ
کندهار
واخان
نورستان
هندوکش
بامیان
هرات
کابل
بند امیر
پنجشېر
بدخشان
بلخ
کندهار
واخان
نورستان
هندوکش
بامیان
هرات
کابل
بند امیر
پنجشېر
بدخشان
بلخ
کندهار
واخان
نورستان
هندوکش
بامیان
هرات
کابل
بند امیر
پنجشېر
بدخشان
بلخ
کندهار
واخان
نورستان

د سترواکیو هدیره

افغانستان ډېری وخت په دې نوم یادېږي، ځکه څو بهرني ځواکونه پر دې خاوره او خلکو د تلپاتې واک په ساتلو کې له ستونزو سره مخ شوي دي. دا اغېزناک تعبیر دی، خو هغه تاریخ ساده کوي چې د افغانانو خپل عمل، دیپلوماسۍ، سمونونو او مقاومت هم جوړ کړی دی.

د افغانستان په تاریخ کې بشپړ سفرپاڼه ښکته کړئ او د افغانستان د معاصر تاریخ مهمې شېبې، د ۱۷۴۷ کال له دراني سترواکۍ څخه تر نن پورې، وګورئ.

احمدشاه دراني په مغولي مینیاتوري انځور کې، شاوخوا ۱۷۵۷
۱۷۴۷بنسټ اېښودنه

دراني
سترواکي

احمدشاه دراني داسې سترواکي جوړه کړه چې په پراخه کچه د افغانستان د معاصر دولت بنسټ ګڼل کېږي.

#احمدشاه‌دراني
په کندهار کې د احمدشاه دراني مقبره
د افغان او انګلیس په لومړۍ جګړه کې د غزني پر دروازه د برید تاریخي انځور، ۱۸۳۹
۱۸۳۹–۱۸۴۲شخړه

د
افغان
او
انګلیس
لومړۍ
جګړه

د بریتانیا اشغال په پاڅون او وتلو پای ته ورسېد؛ دوست‌محمد وروسته بیا واک ته ورسېد.

#دافغان‌او‌انګلیس‌جګړې
د افغان پلي سرتېرو انځور، ۱۸۴۱
د افغان او انګلیس د دویمې جګړې پر مهال د هراتي سرتېرو انځور، ۱۸۷۹
۱۸۷۸–۱۸۸۰لویه لوبه

د
افغان
او
انګلیس
دویمه
جګړه

د بریتانیا دویم یرغل د افغانستان پر بهرنیو اړیکو د بریتانیا په نفوذ پای ته ورسېد.

#لویه‌لوبه
د کابل د بالاحصار د پاسنۍ برخې انځور، ۱۸۷۹
امیر عبدالرحمن‌خان، له ۱۸۸۰ تر ۱۹۰۱ پورې واکمن
۱۸۸۰–۱۹۰۱د دولت جوړونه

د
دولت
ټینګښت

امیر عبدالرحمن‌خان د ادارې، جبري مېشتولو او ځپنې له لارې واک متمرکز کړ.

#عبدالرحمن‌خان
د عبدالرحمن‌خان په دوره کې جوړ شوی د چهل‌ستون ماڼۍ؛ د ۱۹۲۴ کال ارشیفي انځور
د افغان او انګلیس د درېیمې جګړې پر مهال په کوهاټ کې سرتېري، ۱۹۱۹
۱۹۱۹خپلواکي

په
بهرنیو
چارو
کې
خپلواکي

د افغان او انګلیس درېیمه جګړه په بهرنیو چارو کې د افغانستان د خپلواکۍ د رسمیت پېژندلو لامل شوه.

#خپلواکي
د افغانستان د سولې استازي په ۱۹۱۹ کې
پاچا امان‌الله او ملکه ثریا نیس ته په دیپلوماتیک سفر کې، جنوري ۱۹۲۸
۱۹۱۹–۱۹۲۹سمونونه

د
امان‌الله
سمونونه

امان‌الله زده کړه، قانوني بدلونونه او عصري کول پر مخ یوړل، خو مخالفتونه بالاخره د هغه د واک پرېښودو لامل شول.

#امان‌الله‌خان
د امان‌الله د واکمنۍ پر مهال په ارګ کې د هغه د ماشومانو فرانسوۍ ښوونکې
د پاچا محمد ظاهرشاه انځور، ۱۹۶۳
۱۹۳۳–۱۹۷۳پاچاهي

د
ظاهرشاه
د
واکمنۍ
دوره

څلور لسیزې له نسبي ثبات، تدریجي عصري کېدو او د مشروطه حکومت له تجربې سره مل وې.

#ظاهرشاه
ظاهرشاه او ولسمشر کېنېډي د ۱۹۶۳ کال په رسمي سفر کې خلکو ته روغبړ کوي
محمد داوودخان په ۱۹۷۰ لسیزه کې په یوه رسمي غونډه کې
۱۹۷۳جمهوریت

جمهوریت

محمد داوودخان پاچاهي پای ته ورسوله او یو متمرکز ریاستي جمهوریت یې جوړ کړ.

#داوودخان
ولسمشر داوودخان له دفاع وزیر غلام‌حیدر رسولي سره، ۱۹۷۵
کابل د ثور انقلاب یوه ورځ وروسته، اپرېل ۱۹۷۸
۱۹۷۸انقلاب

د
ثور
انقلاب

د افغانستان د خلق دموکراتیک ګوند واک ترلاسه کړ؛ سختو اصلاحاتو، ډله‌ییزو شخړو او ځپنې مقاومت لا پیاوړی کړ.

#دثور‌انقلاب
د ثور انقلاب وروسته د ارګ بهر زغره‌وال وسایط، ۱۹۷۸
د افغانستان په بدخشان کې شوروي سرتېري، ۱۹۸۰
۱۹۷۹–۱۹۸۹جګړه

د
شوروي
لاسوهنه
او
جګړه

شوروي ځواکونه د حکومت د ملاتړ لپاره داخل شول او د ویجاړوونکې جګړې او بې‌ځایه کېدو یوه لسیزه پیل شوه.

#دشوروي‌جګړه
د جګړې پر مهال په افغانستان کې د شوروي بي‌اېم‌ډي-۱ زغره‌وال موټر
شوروي سرتېري د ۱۹۸۹ کال د وتلو پر مهال له دوستۍ پله تېرېږي
۱۹۸۹وتل

د
شوروي
وتل

وروستي شوروي سرتېري په فبرورۍ کې ووتل، خو د نجیب‌الله حکومت درې کاله نور هم پاتې شو.

#وتل
له افغانستانه تر وتلو مخکې د شوروي د یوې قطعې انځور، ۱۹۸۹
برهان‌الدین رباني، د هغه اسلامي دولت ولسمشر چې په ۱۹۹۲ کې جوړ شو؛ د ۲۰۱۰ کال انځور
۱۹۹۲لېږد

اسلامي
دولت

د مجاهدینو ګوندونه کابل ته ننوتل، خو د هغوی د واک وېش نظام د جګړو د بیا پیل مخه ونه نیوله.

#اسلامي‌دولت
احمدشاه مسعود، د ۱۹۹۲ کال د اسلامي دولت دفاع وزیر؛ د ۲۰۰۱ کال ارشیفي انځور
د کابل په کورنۍ جګړه کې ویجاړې شوې ودانۍ، د ۱۹۹۳ کال انځور
۱۹۹۲–۱۹۹۶کورنۍ جګړه

کورنۍ
جګړه

سیالو ډلو د واک لپاره جګړه وکړه او بدلېدونکو ائتلافونو کابل او نورې ټولنې ویجاړې کړې.

#کورنۍ‌جګړه
په کابل کې د جګړې له امله زیانمنه شوې د چهل‌ستون ماڼۍ، اګست ۱۹۹۴
په هرات کې د طالبانو د لومړي حکومت پر مهال طالب جنګیالي، ۲۰۰۱
۱۹۹۶د طالبانو واکمني

د
طالبانو
لومړی
حکومت

طالبانو کابل ونیو او داسې امارت یې جوړ کړ چې تر ۲۰۰۱ کال پورې یې د هېواد پر ډېرو برخو واک درلود.

#طالبان
افغانې ښځې په پېښور کې د بنسټپالې واکمنۍ پر ضد لاریون کوي، اپرېل ۱۹۹۸
په مزارشریف کې د شمالي ټلوالې ځواکونه، دسمبر ۲۰۰۱
۲۰۰۱لاسوهنه

نړیواله
لاسوهنه

د امریکا په مشرۍ عملیات په اکتوبر کې پیل شول او د طالبانو لومړی حکومت تر دسمبر پورې ړنګ شو.

#۲۰۰۱
په افغانستان کې امریکايي ځانګړي ځواکونه پر اسونو سفر کوي، ۲۰۰۱
د ۲۰۰۲ کال په جون کې د لویې جرګې استازي
۲۰۰۱–۲۰۰۴سیاسي لېږد

سیاسي
لېږد

موقتې ادارې، لویې جرګې او انتقالي حکومت د نوي اساسي قانون د جوړېدو زمینه برابره کړه.

#دبن‌بهیر
حامد کرزی د ۲۰۰۲ کال په لویه جرګه کې تر ټاکل کېدو وروسته د پلویانو په منځ کې
په شمالي افغانستان کې رایه ورکوونکي د رایو پاڼې چمتو کوي، ۲۰۰۴
۲۰۰۴اساسي قانون

اسلامي
جمهوریت

نوي اساسي قانون ریاستي جمهوریت جوړ کړ او ورپسې ټاکنې او د بنسټونو جوړول ترسره شول.

#اساسي‌قانون
په کابل کې د ټاکنو کارکوونکي د ولسمشرۍ رایې شمېري، اکتوبر ۲۰۰۴
ولسمشر حامد کرزی په کندهار کې، جون ۲۰۱۰
۲۰۰۴–۲۰۱۴ولسمشرۍ

د
کرزي
د
ولسمشرۍ
دوره

د جګړې، سیاسي واسطو او پر بهرنیو مرستو د تکیې تر څنګ دولتي بنسټونه او زیربناوې پراخې شوې.

#کرزی
کرزی د ملي نظامي اکاډمۍ د فراغت غونډې ته وینا کوي، ۲۰۱۱
ولسمشر اشرف غني د مونیخ په امنیتي کنفرانس کې، ۲۰۱۷
۲۰۱۴–۲۰۲۱د جمهوریت وروستي کلونه

غني
او
د
جمهوریت
وروستي
کلونه

د سمون هڅې له جنجالي ټاکنو، فساد، وسله‌وال بغاوت او پر امنیتي ځواکونو له زیاتېدونکي فشار سره مخ شوې.

#غني
ولسمشر غني د جمهوریت په وروستیو کلونو کې له امریکايي چارواکو سره ګوري، ۲۰۲۰
د دوحې تړون لاسلیک، فبروري ۲۰۲۰
فبروري ۲۰۲۰تړون

د
دوحې
تړون

امریکا او طالبانو د نړیوالو ځواکونو وتل د طالبانو له ژمنو سره وتړل.

#ددوحې‌تړون
د دوحې تړون د لاسلیک په مراسمو کې استازي، فبروري ۲۰۲۰
د کابل په هوايي ډګر کې د ایستلو عملیات، اګست ۲۰۲۱
اګست ۲۰۲۱بېرته واک ته رسېدل

د
طالبانو
د
واکمنۍ
بېرته
راتګ

کابل ته د طالبانو د ځواکونو په ننوتلو جمهوریت ړنګ شو او طالبانو وروسته سرپرست حکومت اعلان کړ.

#اګست۲۰۲۱
هغه ملکي وګړي چې په اګست ۲۰۲۱ کې له افغانستانه وایستل شول
د افغانستان په یوه ګاونډ کې ماشومان یوځای لوبې کوي
نناوسنی وخت

نننی
افغانستان

افغانان د بشري ستونزو، بې‌ځایه کېدو او محدودیتونو تر څنګ خپل کورنی، کلتوري او اقتصادي ژوند روان ساتي.

#نننی‌افغانستان
په افغانستان کې ورځنی ژوند او ټولنه

افغانستان
په یوه نظر کې.

مساحت
۶۵۲٬۲۳۰ مربع کیلومتره
ولایتونه
۳۴
نفوس
۴۳٫۸ میلیونه
پلازمېنه
کابل
ژبې
پښتو او دري

پښتو او دري د افغانستان رسمي ژبې دي. هېواد څوژبنی دی او ازبکي، ترکمني، بلوڅي، نورستاني او پاميري ژبې هم په بېلابېلو سیمو کې ویل کېږي.

دودیزې پیسې
افغانۍ (AFN)
جغرافیه
په وچه کې راګیر
قومي ډلې
ګڼې ټولنې
تاریخ
د برونزو له دورې راهیسې

په افغانستان کې ژوند

له هغو خلکو چې هېواد ته بڼه ورکوي، تر هغو ورځنیو شېبو چې د هغه ژوند راښيي.

یو افغان انځورګر له خپلې کمرې سره

انځورګر

شفاهي تاریخ او یادونه
یو افغان سړی چې د چای پیاله وړاندې کوي

پخلی کوونکی

لاسي هنر او میراث
د افغانستان په یوه غرني کلي کې نجونې

ځوان سپړونکي

منظرې او موندنې
په هرات کې د سپینو زرو دودیز کارځای

د لاسي هنر ساتونکی

مېلمه پالنه او هرکلی
د هرات د سپینو زرو په دوکان کې یو تار لرونکی ساز

موسیقي غږوونکی

شعر او سندرې
یو ځوان شپون له خپل پتنګ سره په غونډیو کې

سپړونکی

ټولنه او راتلونکی
تازه افغاني ډوډۍ

د سهار لومړۍ رڼا

چای، ډوډۍ او د ورځې ارام پیل
د افغانستان د یوه سړک پر غاړه راټول شوي ګاونډیان

بازارونه راویښېږي

ورځ په خوځښت راځي
په کابل کې ښوونځي ته ستنېدونکي ماشومان

کار او زده کړه

ټولګي، کارځایونه او کروندې
لاسونه چې له ګلونو څخه د زعفرانو تارونه جلا کوي

په کار بوخت لاسونه

له یوه نسله بل ته پوهه
پر کابل د سهار رڼا

کور ته لارې

د ماښام نرمه رڼا
پر افغاني دسترخوان قابلي پلو

د دسترخوان شاوخوا

خواړه، کورنۍ او هرکلی

د میراث نښې

د یادونو
ځایونه

په ټول افغانستان کې، تاریخي ودانۍ او کلتوري منظرې
هغه کیسې ساتي چې د زرګونو کلونو په اوږدو کې رامنځته شوې دي.

د بامیان درې نښان
د بامیان دره
د جام څلي نښان
د جام څلی
د هرات زاړه ښار نښان
د هرات زوړ ښار

0

ولایتونه

0

رسمي ژبې

0

فصلونه

0

ګډ میراث
نور پوه شئ
له افغانستانه د لاجورد نمونه

لاجورد

د سرسنگ سیمه د افغانستان د تیاره آبي لاجوردو له پخوانیو سرچینو څخه ده.#بدخشان
له افغانستانه د زمرد نمونه

زمرد

د پنجشېر په دره کې د زمردو رګونه ثبت شوي دي.#پنجشېر
له افغانستانه د یاقوت نمونه

یاقوت

یاقوت او اړوند کورنډوم کاني د کابل په ختیځ کې د جګدلک په زېرمه کې موندل کېږي.#جګدلک
له افغانستانه د تورمالین نمونه

تورمالین

د نورستان پېګماټایټ ډبرې په تورمالین او نورو قیمتي کانیو مشهورې دي.#نورستان
له افغانستانه د سپوډومین نمونه

سپوډومین

سپوډومین لیتیم لرونکی کاني دی چې د شمال ختیځ په پېګماټایټ سیمو کې ثبت شوی؛ د کاني شتون د ثابتې سوداګریزې زېرمې معنا نه لري.#نورستان

د افغانستان
په اړه نور معلومات

  • جغرافیه

    غرونه، حوزې، سیندونه او پولې

  • اقلیم

    غرني ژمي او وچې ټیټې سیمې

  • ولایتونه

    د ټولو ۳۴ ولایتونو لارښود

  • ژبې

    پښتو، دري او څوژبنۍ ټولنه

  • ټولنې

    خلک، هویت او سیمه‌ییز ژوند

  • دودیزې جامې

    ټوکر، بڼه او سیمه‌ییز توپیرونه

  • موسیقي

    سازونه، سندرې او اجرا

  • شعر

    کلاسیک غږونه او شفاهي دودونه

  • معماري

    کلاګانې، جوماتونه، باغونه او کورونه

  • سپورت

    له بزکشۍ تر فوټبال او کرکټ

  • خواړه

    سیمه‌ییز خواړه او ګډ دسترخوان

  • وحشي ژوي

    د غرونو، دښتو او لندو سیمو ژوي

  • زده کړه

    د بدلېدونکو نسلونو په اوږدو کې زده کړه

  • ترانسپورټ

    لارې، کوتلونه او سیمه‌ییزې اړیکې

  • اړیکې

    موبایل شبکې او ډیجیټلي ژوند

عامې پوښتنې

ډېرې پوښتل شوې
پوښتنې

د ویزې، د ننوتلو شرایطو، امنیت او د سفر محدودیتونو لپاره تل تازه رسمي سرچینې او د سفر د معلوماتو ځانګړې پاڼې وکاروئ.

افغانستان په غرنیو منظرو، د ورېښمو لارې تاریخ، لرغون‌پوهنيز میراث، شعر، غالیو، قیمتي ډبرو، سیمه‌ییزو خوړو او د مېلمه پالنې په دودونو مشهور دی.

افغانستان د منځنۍ او سویلي اسیا د یوځای کېدو په سیمه کې په وچه کې راګیر هېواد دی چې له ایران، پاکستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجکستان او چین سره پولې لري.

پښتو او دري رسمي ژبې دي. ازبکي، ترکمني، بلوڅي، پشه‌يي، نورستاني، پاميري او نورې ژبې هم ویل کېږي.

په انګلیسي کې دودیزه کلمه «افغان» ده. دا د افغانستان هر وګړي یا د دې هېواد کس ته ویل کېږي، د هغه له قومي تړاو پرته.

د اوسني هېواد بېلابېلې برخې د باختر، آریانا او خراسان په څېر نومونو لرونکو سیمو او دولتونو پورې تړلې وې. دا نومونه بدلېدونکې تاریخي جغرافیې راښيي او د اوسني دولت دقیق مترادفونه نه دي.

لګښتونه د لارې، ترانسپورټ، استوګنې او اړین سیمه‌ییز ملاتړ له مخې ډېر توپیر لري. د تازه پلان لپاره د پیسو او لګښتونو او د سفر د معلوماتو ځانګړې پاڼې وکاروئ او پر یوه ثابت اټکل تکیه مه کوئ.

ممکنې تجربې تاریخي ښارونه، غرنۍ درې، بند امیر، بامیان، معماري، بازارونه، خواړه او د سیمه‌ییزو لارښودانو په ملتیا کلتوري لیدنې دي. د سفر له پرېکړې مخکې تازه رسمي لارښوونې، د ننوتلو مقررات او د دې وېبپاڼې د سفر د معلوماتو پاڼې وګورئ.

مېلمه پالنه، کورنۍ او ټولنې ته درناوی، شعر، کیسې، موسیقي، غالۍ اوبدل، ګنډل، د لرګیو کار، سیمه‌ییزې جامې او د خوړو سخاوتمند کلتور ټول مهم ځای لري.

په ډېرو ښارونو کې پسرلی او منی عموماً معتدل وي، او اوړی د لوړو سیمو لپاره مناسب کېدای شي. شرایط د لوړوالي له مخې ډېر بدلېږي، او د لاسرسي او خوندیتوب تازه لارښوونې یوازې تر فصل ډېر اهمیت لري.

افغانستان ۳۴ ولایتونه لري او کابل یې پلازمېنه ده. ټول ولایتونه د لیدو وړ ځایونو په نقشه کې کتلای شئ.

دودیزې پیسې افغانۍ دي چې لنډیز یې AFN دی.

قابلي پلو، منتو، اشک، بولاني، کباب، ډوډۍ، قورمه، مېوې، وچې مېوې او شین یا تور چای له مشهورو خوړو څخه دي چې سیمه‌ییز ډولونه یې ډېر توپیر لري.

موږ بله لاره نه لرو. باید تر ټولو غوره واوسو. زموږ هېواد زموږ کور دی.

منسوب دی
احمدشاه مسعود ته